Wat kunnen we leren van het levensverhaal van Mozes?

Grietje Commelin

Mozes is een sleutelfiguur in de Bijbel. Hij speelde een grote rol bij de stichting van Israël als natie en was een belangrijke profeet die Gods wetten aan het volk doorgaf en de eerste vijf boeken van de Bijbel schreef (op enkele hoofdstukken na).
Zijn levensverhaal wordt verteld in de boeken Exodus, Leviticus, Numeri en Deuteronomium. Maar ook latere Bijbelboeken verwijzen naar hem. Hij is bovendien de profeet die het vaakst wordt aangehaald in het Nieuwe Testament, vooral door Jezus.

Historische achtergrond

Het boek Genesis vertelt hoe God Abraham uitkoos om een speciale rol in de geschiedenis te spelen. Zijn nakomelingen zouden een grote en gezegende natie worden in het land Kanaän, en via hen zouden ook alle andere volken gezegend worden. Aan het einde van het boek Genesis sterft Abrahams kleinzoon Jakob (ook wel Israël genoemd) in Egypte en zijn nakomelingen blijven daar nog een paar generaties wonen.

Het tweede boek van de Bijbel, Exodus, vertelt dat Abrahams nakomelingen “vruchtbaar waren en sterk toenamen; zij vermenigvuldigden zich en werden buitengewoon sterk, zodat het land met hen gevuld werd” (Exodus 1:7). Ze groeiden van een familie uit tot een volk. Dit leidde echter tot grote problemen, omdat de Egyptenaren hen als een bedreiging begonnen te zien. Zij onderdrukten de Israëlieten en lieten hen als slaven werken. Ze doodden zelfs hun jongetjes (Exodus 1:22). Het volk riep de Heere om hulp.

Mozes’ geboorte en jeugd

In die tijd kreeg een Israëlitische moeder een jongetje. Ze probeerde hem voor de Egyptenaren verborgen te houden om zijn leven te redden, maar naarmate de baby ouder werd, werd dit bijna onmogelijk. Daarom maakte ze een waterdichte mand en legde haar kind daarin tussen het riet aan de oever van de rivier. De dochter van Farao ging naar de rivier om een bad te nemen, vond de mand en adopteerde de baby, die ze ‘Mozes’ noemde. Ze voedde hem op als haar eigen zoon.

Het boek Handelingen vat samen wat er daarna gebeurde:
“En Mozes werd onderwezen in alle wijsheid van de Egyptenaren en was machtig in woorden en in daden. Toen hij nu de leeftijd van veertig jaar bereikt had, kwam het in zijn hart op zijn broeders, de Israëlieten, te bezoeken.En toen hij iemand zag die onrecht leed, nam hij hem in bescherming en wreekte degene die mishandeld werd: hij sloeg de Egyptenaar dood. En hij dacht dat zijn broeders begrijpen zouden dat God hun door zijn hand verlossing zou geven, maar zij begrepen het niet. En de volgende dag zagen zij hem, terwijl zij aan het vechten waren; en hij spoorde hen aan tot vrede door te zeggen: Mannen, u bent broeders; waarom doet u elkaar onrecht? Degene die zijn naaste onrecht deed, stootte hem echter van zich af en zei: Wie heeft u tot een leider en rechter over ons aangesteld? Wilt u mij ook om het leven brengen, op de wijze waarop u gisteren die Egyptenaar om het leven gebracht hebt? En Mozes vluchtte op dat woord en werd een vreemdeling in het land Midian, waar hij twee zonen verwekte” (Handelingen 7:22-29).

Het boek Hebreeën kijkt terug op deze episode in het leven van Mozes en zegt dat zijn beslissing om samen met het volk van God mishandeld te worden in plaats van te genieten van de vluchtige genoegens van zijn leven als Egyptische prins, een bewijs van geloof was (Hebreeën 11:23-24).

Mozes’ roeping

Toen Mozes Egypte verliet, was hij veertig jaar oud. Nadat hij nog eens veertig jaar in het land Midian had doorgebracht, verscheen de Here God aan hem en maakte Zichzelf bekend als “de God van je vader, de God van Abraham, de God van Izak en de God van Jakob” (Exodus 3:6), maar ook als “IK BEN DIE IK BEN“ (Exodus 3:14).

Mozes werd door God geroepen om het volk Israël te bevrijden. Eerst wilde hij dat niet, omdat hij zichzelf onbekwaam achtte voor zo’n taak. Maar God zei dat hij toch moest gaan. Zijn broer Aaron zou hem vergezellen.

Mozes en Aäron gingen naar de Farao en zeiden tegen hem: “Zo zegt de HEERE, de God van Israël: Laat Mijn volk gaan” (zie Exodus 5:1 en nog veel meer plaatsen). Maar Farao wilde hen helemaal niet laten gaan. Er waren tien bovennatuurlijke plagen nodig om hem ervan te overtuigen dat hij geen andere keuze had. Door zijn koppigheid bleef zijn land in puin achter.

Mozes als leider

Toen de Israëlieten uiteindelijk Egypte verlieten, was Mozes hun leider. Hij vertelde het volk wat de Heere God wilde dat ze deden, waar ze heen moesten, enzovoort. Dit was geen gemakkelijke taak! Ze trokken maandenlang door de woestijn met een enorme groep mensen, waaronder baby’s en bejaarden, en ze moesten al hun bezittingen en hun vee meenemen. De mensen klaagden vaak over gebrek aan voedsel, water, enzovoort. Het was “een halsstarrig volk” (Exodus 33:3) dat in opstand kwam tegen God en Mozes verantwoordelijk maakte voor hun moeilijkheden.

Laten we als voorbeeld Exodus 17:3-4 lezen: “Het volk smachtte daar naar water en het volk morde tegen Mozes en het zei: Waarom hebt u ons toch uit Egypte laten vertrekken? Om mij, mijn kinderen en mijn vee van dorst te laten omkomen? Toen riep Mozes tot de HEERE: Wat moet ik met dit volk doen? Het scheelt niet veel of zij zullen mij stenigen..

Mozes’ taak was ongelooflijk moeilijk. Maar hij was een goede, godvrezende leider. De Bijbel zegt dat hij een zeer nederig man was, nederiger dan wie ook op aarde (Numeri 12:3). Hij leidde de Israëlieten naar de grens van Kanaän, maar omdat ze er niet op vertrouwden dat God hen daadwerkelijk het land zou geven, moesten ze nog veertig jaar in de woestijn doorbrengen tot die hele generatie was gestorven en hun kinderen het beloofde land konden binnengaan. Mozes zelf stierf ook aan de grens van het land; hij mocht het wel zien, maar niet zelf binnengaan omdat hij de Heere ongehoorzaam was geweest toen er een tekort aan water was. (Je kunt dit verhaal lezen in Numeri 20:7-12 en Numeri 27:12-14.)

Mozes als profeet

Mozes was niet alleen een politiek leider, maar ook een geestelijk leider. Hij had een zeer nauwe relatie met de Heere God en maakte Zijn wil aan het volk bekend. Op de berg Horeb bracht Mozes bijvoorbeeld veertig dagen door in Gods aanwezigheid om gedetailleerde instructies te ontvangen voor het bouwen van een heilige tent en talloze andere voorschriften die hij vervolgens doorgaf aan het volk. Dit verklaart waarom latere Bijbelboeken vaak verwijzen naar ‘de wet van Mozes’. En omdat Mozes het boek Genesis schreef en daarna vier boeken over zijn eigen tijd, verwijzen latere bijbelschrijvers vaak naar ‘de boeken van Mozes’ wanneer ze het Oude Testament citeren.

Na Mozes’ dood is de conclusie van het boek Deuteronomium als volgt:
“Er is in Israël geen profeet meer opgestaan zoals Mozes, die de HEERE kende van aangezicht tot aangezicht, met al de tekenen en wonderen waarmee de HEERE hem gezonden had om die in het land Egypte te doen bij de farao, bij al zijn dienaren en bij heel zijn land; en met heel de sterke hand en met alle grote ontzagwekkende daden, die Mozes voor de ogen van heel Israël verrichtte” (Deuteronomium 34:10-12).

Enkele dingen die wij kunnen leren

  • Mozes’ levensverhaal laat zien hoe God het leven van mensen zo kan leiden dat het precies in Zijn plan past. Niemand had een betere leider kunnen zijn dan Mozes, die zelf een Israëliet was, een uitstekende opleiding had genoten als Egyptische prins, beide talen sprak, veel ervaring had opgedaan in de woestijn (als herder) en een hechte persoonlijke relatie had met de Here God.
  • Mozes’ taak was enorm uitdagend. Soms was hij wanhopig en een keer nam hij het heft in eigen handen in plaats van op de Heer te wachten. Maar in zoveel andere moeilijke situaties vertrouwde Mozes erop dat God zou ingrijpen. Hij moedigde het volk aan om zijn voorbeeld te volgen: “Wees niet bevreesd, houd stand, zie het heil van de HEERE, dat Hij vandaag voor u zal bewerken … De HEERE zal voor u strijden, en ú moet stil zijn” (Exodus 14:13-14). Vertrouw jij op God in moeilijke situaties?
  • Het volk beledigde Mozes bij verschillende gelegenheden, ze accepteerden zijn leiderschap niet en maakten hem verantwoordelijk voor hun ontberingen (zie bijvoorbeeld Numeri 16:3). Toch smeekte hij God in hun belang! Lees voor enkele voorbeelden Exodus 32:9-14; Numeri 16:20-22; 21:7. Bid jij voor anderen, zelfs voor degenen die jou slecht behandeld hebben?
📁 ,
Wat kunnen we leren van het levensverhaal van Mozes?
Grietje Commelin

Mozes is een sleutelfiguur in de Bijbel. Hij speelde een grote rol bij de stichting van Israël als natie en was een belangrijke profeet die Gods wetten aan het volk doorgaf en de eerste vijf boeken van de Bijbel schreef (op enkele hoofdstukken na).
Zijn levensverhaal wordt verteld in de boeken Exodus, Leviticus, Numeri en Deuteronomium. Maar ook latere Bijbelboeken verwijzen naar hem. Hij is bovendien de profeet die het vaakst wordt aangehaald in het Nieuwe Testament, vooral door Jezus.

Historische achtergrond

Het boek Genesis vertelt hoe God Abraham uitkoos om een speciale rol in de geschiedenis te spelen. Zijn nakomelingen zouden een grote en gezegende natie worden in het land Kanaän, en via hen zouden ook alle andere volken gezegend worden. Aan het einde van het boek Genesis sterft Abrahams kleinzoon Jakob (ook wel Israël genoemd) in Egypte en zijn nakomelingen blijven daar nog een paar generaties wonen.

Het tweede boek van de Bijbel, Exodus, vertelt dat Abrahams nakomelingen “vruchtbaar waren en sterk toenamen; zij vermenigvuldigden zich en werden buitengewoon sterk, zodat het land met hen gevuld werd” (Exodus 1:7). Ze groeiden van een familie uit tot een volk. Dit leidde echter tot grote problemen, omdat de Egyptenaren hen als een bedreiging begonnen te zien. Zij onderdrukten de Israëlieten en lieten hen als slaven werken. Ze doodden zelfs hun jongetjes (Exodus 1:22). Het volk riep de Heere om hulp.

Mozes’ geboorte en jeugd

In die tijd kreeg een Israëlitische moeder een jongetje. Ze probeerde hem voor de Egyptenaren verborgen te houden om zijn leven te redden, maar naarmate de baby ouder werd, werd dit bijna onmogelijk. Daarom maakte ze een waterdichte mand en legde haar kind daarin tussen het riet aan de oever van de rivier. De dochter van Farao ging naar de rivier om een bad te nemen, vond de mand en adopteerde de baby, die ze ‘Mozes’ noemde. Ze voedde hem op als haar eigen zoon.

Het boek Handelingen vat samen wat er daarna gebeurde:
“En Mozes werd onderwezen in alle wijsheid van de Egyptenaren en was machtig in woorden en in daden. Toen hij nu de leeftijd van veertig jaar bereikt had, kwam het in zijn hart op zijn broeders, de Israëlieten, te bezoeken.En toen hij iemand zag die onrecht leed, nam hij hem in bescherming en wreekte degene die mishandeld werd: hij sloeg de Egyptenaar dood. En hij dacht dat zijn broeders begrijpen zouden dat God hun door zijn hand verlossing zou geven, maar zij begrepen het niet. En de volgende dag zagen zij hem, terwijl zij aan het vechten waren; en hij spoorde hen aan tot vrede door te zeggen: Mannen, u bent broeders; waarom doet u elkaar onrecht? Degene die zijn naaste onrecht deed, stootte hem echter van zich af en zei: Wie heeft u tot een leider en rechter over ons aangesteld? Wilt u mij ook om het leven brengen, op de wijze waarop u gisteren die Egyptenaar om het leven gebracht hebt? En Mozes vluchtte op dat woord en werd een vreemdeling in het land Midian, waar hij twee zonen verwekte” (Handelingen 7:22-29).

Het boek Hebreeën kijkt terug op deze episode in het leven van Mozes en zegt dat zijn beslissing om samen met het volk van God mishandeld te worden in plaats van te genieten van de vluchtige genoegens van zijn leven als Egyptische prins, een bewijs van geloof was (Hebreeën 11:23-24).

Mozes’ roeping

Toen Mozes Egypte verliet, was hij veertig jaar oud. Nadat hij nog eens veertig jaar in het land Midian had doorgebracht, verscheen de Here God aan hem en maakte Zichzelf bekend als “de God van je vader, de God van Abraham, de God van Izak en de God van Jakob” (Exodus 3:6), maar ook als “IK BEN DIE IK BEN“ (Exodus 3:14).

Mozes werd door God geroepen om het volk Israël te bevrijden. Eerst wilde hij dat niet, omdat hij zichzelf onbekwaam achtte voor zo’n taak. Maar God zei dat hij toch moest gaan. Zijn broer Aaron zou hem vergezellen.

Mozes en Aäron gingen naar de Farao en zeiden tegen hem: “Zo zegt de HEERE, de God van Israël: Laat Mijn volk gaan” (zie Exodus 5:1 en nog veel meer plaatsen). Maar Farao wilde hen helemaal niet laten gaan. Er waren tien bovennatuurlijke plagen nodig om hem ervan te overtuigen dat hij geen andere keuze had. Door zijn koppigheid bleef zijn land in puin achter.

Mozes als leider

Toen de Israëlieten uiteindelijk Egypte verlieten, was Mozes hun leider. Hij vertelde het volk wat de Heere God wilde dat ze deden, waar ze heen moesten, enzovoort. Dit was geen gemakkelijke taak! Ze trokken maandenlang door de woestijn met een enorme groep mensen, waaronder baby’s en bejaarden, en ze moesten al hun bezittingen en hun vee meenemen. De mensen klaagden vaak over gebrek aan voedsel, water, enzovoort. Het was “een halsstarrig volk” (Exodus 33:3) dat in opstand kwam tegen God en Mozes verantwoordelijk maakte voor hun moeilijkheden.

Laten we als voorbeeld Exodus 17:3-4 lezen: “Het volk smachtte daar naar water en het volk morde tegen Mozes en het zei: Waarom hebt u ons toch uit Egypte laten vertrekken? Om mij, mijn kinderen en mijn vee van dorst te laten omkomen? Toen riep Mozes tot de HEERE: Wat moet ik met dit volk doen? Het scheelt niet veel of zij zullen mij stenigen..

Mozes’ taak was ongelooflijk moeilijk. Maar hij was een goede, godvrezende leider. De Bijbel zegt dat hij een zeer nederig man was, nederiger dan wie ook op aarde (Numeri 12:3). Hij leidde de Israëlieten naar de grens van Kanaän, maar omdat ze er niet op vertrouwden dat God hen daadwerkelijk het land zou geven, moesten ze nog veertig jaar in de woestijn doorbrengen tot die hele generatie was gestorven en hun kinderen het beloofde land konden binnengaan. Mozes zelf stierf ook aan de grens van het land; hij mocht het wel zien, maar niet zelf binnengaan omdat hij de Heere ongehoorzaam was geweest toen er een tekort aan water was. (Je kunt dit verhaal lezen in Numeri 20:7-12 en Numeri 27:12-14.)

Mozes als profeet

Mozes was niet alleen een politiek leider, maar ook een geestelijk leider. Hij had een zeer nauwe relatie met de Heere God en maakte Zijn wil aan het volk bekend. Op de berg Horeb bracht Mozes bijvoorbeeld veertig dagen door in Gods aanwezigheid om gedetailleerde instructies te ontvangen voor het bouwen van een heilige tent en talloze andere voorschriften die hij vervolgens doorgaf aan het volk. Dit verklaart waarom latere Bijbelboeken vaak verwijzen naar ‘de wet van Mozes’. En omdat Mozes het boek Genesis schreef en daarna vier boeken over zijn eigen tijd, verwijzen latere bijbelschrijvers vaak naar ‘de boeken van Mozes’ wanneer ze het Oude Testament citeren.

Na Mozes’ dood is de conclusie van het boek Deuteronomium als volgt:
“Er is in Israël geen profeet meer opgestaan zoals Mozes, die de HEERE kende van aangezicht tot aangezicht, met al de tekenen en wonderen waarmee de HEERE hem gezonden had om die in het land Egypte te doen bij de farao, bij al zijn dienaren en bij heel zijn land; en met heel de sterke hand en met alle grote ontzagwekkende daden, die Mozes voor de ogen van heel Israël verrichtte” (Deuteronomium 34:10-12).

Enkele dingen die wij kunnen leren

  • Mozes’ levensverhaal laat zien hoe God het leven van mensen zo kan leiden dat het precies in Zijn plan past. Niemand had een betere leider kunnen zijn dan Mozes, die zelf een Israëliet was, een uitstekende opleiding had genoten als Egyptische prins, beide talen sprak, veel ervaring had opgedaan in de woestijn (als herder) en een hechte persoonlijke relatie had met de Here God.
  • Mozes’ taak was enorm uitdagend. Soms was hij wanhopig en een keer nam hij het heft in eigen handen in plaats van op de Heer te wachten. Maar in zoveel andere moeilijke situaties vertrouwde Mozes erop dat God zou ingrijpen. Hij moedigde het volk aan om zijn voorbeeld te volgen: “Wees niet bevreesd, houd stand, zie het heil van de HEERE, dat Hij vandaag voor u zal bewerken … De HEERE zal voor u strijden, en ú moet stil zijn” (Exodus 14:13-14). Vertrouw jij op God in moeilijke situaties?
  • Het volk beledigde Mozes bij verschillende gelegenheden, ze accepteerden zijn leiderschap niet en maakten hem verantwoordelijk voor hun ontberingen (zie bijvoorbeeld Numeri 16:3). Toch smeekte hij God in hun belang! Lees voor enkele voorbeelden Exodus 32:9-14; Numeri 16:20-22; 21:7. Bid jij voor anderen, zelfs voor degenen die jou slecht behandeld hebben?
📁 ,
Privacybeleid Sitemap