Wat is verzoening?

Als je nieuw bent in het christendom (of zelfs als je al heel lang christen bent!) kunnen bepaalde woorden en zinnen die theologen gebruiken compleet onbegrijpelijk klinken. Toch is het nuttig om ze te kennen om de basis van het christelijk geloof beter te begrijpen. Eén zo’n woord is “verzoening”. Laten we eens kijken wat dit woord betekent en waarom het belangrijk is.

Een omschrijving

Volgens Wikipedia is ‘verzoening‘ het herstel van een relatie nadat er een breuk is opgetreden door eerder nadelig handelen van een of meerdere van de partijen. Op deze pagina wordt ook verteld dat het in religieuze zin ook kan gaan om het herstel van de relatie tussen de mens en God. Op Christipedia wordt eraan toegevoegd dat Jezus Christus het zoenmiddel is voor onze zonden. Dit brengt ons meteen bij de kern van de Bijbelse boodschap. Het woord ‘verzoening’ impliceert dat er iets ergs is gebeurd tussen God en de mensheid, en dat dit hersteld of gecompenseerd kan worden door (de dood van) Jezus Christus. Laten we hier wat dieper op ingaan.

Het ‘slechte’ dat gebeurde

Toen God de eerste mensen, Adam en Eva, schiep, was het Zijn bedoeling dat ze Zijn volk zouden zijn en dat Hij bij hen zou wonen. De mens genoot het leven in Gods aanwezigheid. Dit wordt weergegeven in sommige Psalmen, bijvoorbeeld:
U maakt mij het pad ten leven bekend; in Uw aanwezigheid is er overvloed van blijdschap; in Uw rechterhand zijn lieflijkheden tot in eeuwigheid” (Psalm 16:11).
O HEERE, ik heb lief het huis waar U woont, de woonplaats van Uw eer” (Psalm 26:8).

Maar in Genesis 3 lezen we hoe Adam en Eva ongehoorzaam waren aan de Heere God. Toen ze beseften hoe ernstig hun daad was, “verborgen de man en zijn vrouw zich voor het aangezicht van de Heere God tussen de bomen van de hof” (Genesis 3:8). Ze schaamden zich en voelden zich niet langer op hun gemak in de aanwezigheid van hun Schepper. En terecht, want ze voldeden niet langer aan de vereisten om op Gods heilige berg te mogen wonen:

O HEERE, wie zal in Uw tent verblijven? Wie zal wonen op Uw heilige berg?
Hij die oprecht wandelt en gerechtigheid beoefent, die met zijn hart de waarheid spreekt…
” (Psalm 15:1-2).

Adam en Eva hadden duidelijk niet gedaan wat juist was. God hield hen verantwoordelijk en stuurde hen weg uit de Hof van Eden waar ze met Hem hadden geleefd. Vanwege hun ongehoorzaamheid konden ze niet langer bestaan voor een heilige God.

God nam het initiatief om de relatie te herstellen

Toen God Adam en Eva uit Zijn tegenwoordigheid verbande, liet Hij hen niet volledig aan hun lot over. Integendeel, Hij beloofde dat een van hun nakomelingen op een dag met succes de strijd zou aangaan met Satan (Gods vijand die Adam en Eva tot ongehoorzaamheid had verleid). Dit zou de weg openen naar het herstel van de oorspronkelijke situatie waarin God en de mens samenleefden. De rest van de Bijbel is eigenlijk een verslag van hoe God dit mogelijk maakte.

Offers als middel tot verzoening

De mensheid was verbannen uit Gods tegenwoordigheid, maar Hij wilde niet dat deze situatie eeuwig zou voortduren. Hij koos één volk, de Israëlieten, om Zijn speciale eigendom te zijn en zei: “Ik zal te midden van de Israëlieten wonen en Ik zal hun tot een God zijn. En zij zullen weten dat Ik de HEERE, hun God, ben, die hen uit het land Egypte geleid heeft om in hun midden te wonen. Ik ben de HEERE, hun God” (Exodus 29:45-46).

Hoe was dit mogelijk? Het antwoord kan gevonden worden in de boeken Exodus en Leviticus. De Here God droeg de Israëlieten op om een tabernakel, een heilige tent, te bouwen om te dienen als Zijn woonplaats (Exodus 25:8-9; 40:34). Hij gaf ook gedetailleerde voorschriften betreffende de offers die mensen in staat zouden stellen om deze tabernakel binnen te gaan en zo in Gods tegenwoordigheid te komen.

Laat me hier een nuttig boek van Michael Morales citeren: “Het hele offersysteem dient om te verzoenen en vindt zijn betekenis in de verzoenende functie van het offer zelf. […] Verzoening is een middel tot een doel, een middel tot Israëls gemeenschap en omgang met YHWH God” (Morales 2015, pp 124-125[1]). Morales legt verder uit dat verzoening een tweeledige betekenis heeft in de Schrift: vrijkoping van de dood en reiniging van de zonde.

Als zondige mensen in Gods aanwezigheid wilden komen, moesten ze een lam of geit zonder enig gebrek uitkiezen en dat naar de heilige tent brengen. Dan, zo legt Leviticus 1:4 uit, “zal hij zijn hand op de kop van het brandoffer leggen, zodat het hem ten goede zal komen door verzoening voor hem te bewerken”. Het dier diende als plaatsvervanging om de mensen, verzoend en aanvaard, voor God te brengen.

Jezus als het ultieme zoenoffer

Dierlijke offers konden niet voor eens en voor altijd verzoening brengen. Een permanente oplossing werd geboden door de offerdood van Jezus Christus. Niet alleen voor het volk Israël, maar voor alle mensen. Zoals de Catechismus in gewone taal het samenvat: “Vanwege de betaling van Christus komt God nooit meer terug op mijn zonden. Dit geldt ook voor mijn zondige aard, waartegen ik heel mijn leven lang moet strijden. Hij schenkt mij uit genade de gerechtigheid van Christus, zodat God mij nooit meer zal veroordelen.

Omdat de dood de straf op de zonde is, stierf Christus vrijwillig in onze plaats om ons te verlossen van de macht en straf van de zonde en om ons terug te brengen naar God. Door Zijn plaatsvervangende verzoenende dood verlost alleen Hij ons van de hel en verkrijgt Hij voor ons vergeving van zonde, gerechtigheid en eeuwig leven.

Jezus Christus werd in onze plaats, als plaatsvervanger, opgeofferd. Hij nam de zonden van de mensheid op zich, zodat wij de verzoening voor onze zonden konden ontvangen en met God herenigd konden worden. “God heeft Christus aangewezen als een middel tot verzoening, door het geloof in Zijn bloed” (Romeinen 3:25). Als we het aanbod van Jezus door geloof accepteren, kunnen we “vol vertrouwen het heiligdom binnengaan door het bloed van Jezus” (Hebreeën 10:19). We kunnen weer in Gods aanwezigheid zijn, omdat Jezus heeft betaald voor het kwaad dat wij mensen onze Schepper hebben aangedaan. Hij heeft ons met God verzoend.

Het is heel belangrijk om de relatie met God te herstellen, anders zul je de eeuwigheid zonder Hem moeten doorbrengen. Bid daarom met de woorden van Psalm 79:9 “Help ons, o God van ons heil, omwille van de eer van Uw Naam; red ons en doe verzoening over onze zonden, omwille van Uw Naam”.

 

[1] Morales, L. Michael. Who Shall Ascend the Mountain of the Lord? A biblical theology of the book of Leviticus. (D.A. Carson, Ed.) New Studies in Biblical Theology, part 37. Nottingham : Apollos, 2015.

 

Deel artikel