De Bijbel is eeuwen geleden geschreven, dus de gebeurtenissen die erin beschreven worden zijn ook van heel lang geleden. Maar wanneer precies? Dat is niet altijd gemakkelijk te bepalen.
De wijze van dateren
Als mensen een gebeurtenis uit het verleden willen dateren, gebruiken ze daarvoor vaak aanduidingen als “v.Chr” (voor Christus) en “n.Chr” (na Christus) of “AD” (Anno Domini, de jaren na de geboorte van Christus), in het Engels ook wel Common Era (CE) of gangbare jaartelling genoemd. Deze term wordt gebruikt als men de verwijzingen naar Christus wil vermijden.
Bijbelschrijvers konden deze aanduidingen echter nog niet gebruiken. Omdat het van tevoren niet bekend was wanneer Jezus Christus geboren zou worden, was het natuurlijk onmogelijk om terug te tellen en iets te schrijven als: “Dit en dit gebeurt nu, 450 jaar voor Christus”. Dat kan alleen achteraf, niet op het moment zelf. Omdat de meeste Bijbelse gebeurtenissen plaatsvonden vóór de geboorte van Jezus, moeten we data omrekenen als we een algemeen systeem van datering willen gebruiken.
Relatieve datering
De meeste gebeurtenissen in de Bijbel worden slechts gedateerd in relatie tot een andere belangrijke gebeurtenis, bijvoorbeeld: “In het zeshonderdste levensjaar van Noach, in de tweede maand, op de zeventiende dag van de maand, op die dag zijn alle bronnen van de grote watervloed opengebarsten en de sluizen van de hemel opengezet” (Genesis 7:11). Of: “Het woord van de HEER dat kwam tot Micha uit Moreset in de dagen van Jotham, Achaz en Jehizkia, koningen van Juda …” (Micha 1:1).
Deze informatie kan ons alleen helpen om de zondvloed te dateren als we weten wanneer Noach geboren werd. En als we de profetieën van Micha willen dateren, moeten we weten wanneer die koningen regeerden. Soms is het mogelijk om deze informatie te achterhalen.
We zouden bijvoorbeeld de datum van de zondvloed kunnen schatten door de leeftijden waarop mensen hun eerste kind kregen op te tellen: “Adam leefde 130 jaar, en verwekte een zoon naar zijn gelijkenis, naar zijn beeld; en hij gaf hem de naam Seth […] Seth leefde 105 jaar, en verwekte Enos […] Enos leefde 90 jaar, en verwekte Kenan” enzovoort (Genesis 5). Maar stel dat dit geslachtsregister onvolledig is, omdat alleen de belangrijke personen vermeld worden, dan wordt het moeilijk om te bepalen wanneer iemand precies leefde of wanneer een gebeurtenis exact plaatsvond.
Een andere focus
Een nauwgezette datering van gebeurtenissen was meestal niet de primaire focus van de Bijbelse auteurs. Het boek Job vertelt bijvoorbeeld niet wanneer deze man leefde. Blijkbaar vond de auteur deze informatie niet belangrijk voor het overbrengen van zijn boodschap. Als we dit boek willen dateren, ‘vragen’ we dus om informatie die er niet is en moeten we indirecte aanwijzingen uit het boek zelf of uit andere bronnen gebruiken. En zelfs zaken als geslachtsregisters zijn niet altijd bedoeld om letterlijk elke voorouder van een bepaalde persoon op te sommen, maar vermelden misschien alleen de belangrijkste. Dit kan verwarrend zijn als we opsommingen willen vergelijken en gebruiken om personen of gebeurtenissen te dateren.
Ontbrekende externe aanwijzingen
Sommige gebeurtenissen zijn heel lang geleden, waardoor er weinig externe aanwijzingen zijn om ze te dateren – zoals archeologische vondsten of documenten uit die tijd. Dit is vooral belangrijk voor vragen rond de schepping. We kunnen er vrij zeker van zijn dat de wereld ten minste 4000 jaar voor de geboorte van Jezus Christus is geschapen, maar het kan ook veel langer zijn.
Daarom bevat onderstaand schema vaak een “≤” (minder of gelijk aan-teken) wat betekent dat deze gebeurtenis ook eerder heeft kunnen plaatsvinden en een “±” (plus-minus-teken) om een schatting aan te geven. Maar ondanks deze moeilijkheden en onzekerheden over chronologische details, kan het algemene overzicht van de Bijbelse geschiedenis ons helpen om bepaalde personen en gebeurtenissen in de juiste context te plaatsen en zo beter te begrijpen.
