Iedere dag maken wij talloze keuzes. Sommige daarvan zijn puur praktisch van aard, zoals de keuze hoe laat je opstaat of welke kleding je aantrekt. Daarbij is de ene optie soms verstandiger dan de andere — je kunt maar beter op tijd uit je bed komen als je moet werken, en als het regent is het slim om een jas te dragen. Maar bij dit soort keuzes is niet echt sprake van “goed” of “fout”.
Dat is anders bij morele of ethische keuzes. Daarbij zijn er bepaalde normen en waarden waaraan we ons moeten houden. Psalm 34:14-15 zegt bijvoorbeeld:
“Behoed je tong voor het kwaad en je lippen voor het spreken van bedrog. Keer je af van het kwaad en doe het goede; zoek de vrede en jaag die na.”
Een ander voorbeeld vinden we in Filippenzen 4:8,
“Al wat waar is, al wat eerbaar is, al wat rechtvaardig is, al wat rein is, al wat lieflijk is, al wat welluidend is, als er enige deugd is en als er iets prijzenswaardigs is, bedenk dat.”
Het is dus niet om het even hoe we leven, hoe we omgaan met andere mensen of hoe we ons verhouden tot onze Schepper. Hierin kunnen we goede of verkeerde keuzes maken, en we worden daarvoor verantwoordelijk gehouden. “God zal namelijk elke daad in het gericht brengen, met alles wat verborgen is, hetzij goed, hetzij kwaad.” (Prediker 12:14)
Kunnen wij wel goede keuzes maken?
De Bijbel spreekt in radicale termen over mensen die zonder God leven. Zij zijn “dood door de overtredingen en de zonden” (Efeze 2:1; 2:4-5). Dit betekent niet dat deze mensen fysiek dood zijn, maar dat ze het vermogen missen om de juiste keuzes te maken en goed te leven. Van nature drijven mensen als dode vissen met de stroom mee, en leven “overeenkomstig de leefwijze van deze wereld, overeenkomstig de wil van de aanvoerder van de macht in de lucht, van de geest die nu werkzaam is in de kinderen van de ongehoorzaamheid” (Efeze 2:2). Romeinen 5:6 noemt ze “krachteloos”. Titus 3:3 beschrijft hen als “onverstandig, ongehoorzaam, dwalend, verslaafd aan allerlei begeerten en hartstochten, levend in slechtheid en afgunst, hatelijk en elkaar hatend.” Al deze uitspraken gaan niet over een specifieke groep mensen die bijzonder slecht leven. Integendeel. Paulus zegt: ook wij waren voorheen zo, evenals de anderen. (Titus 3:3; Efeze 2:2-3) Het beeld dat hier van ons mensen geschetst wordt, is dus nogal ontmoedigend. Maar onze toestand is niet uitzichtloos. God is bereid om ons “levend te maken” en te bevrijden. Daardoor kunnen we radicaal anders gaan leven.
Goede keuzes
Wanneer wij, als gelovigen, goede keuzes maken, komt dat doordat de Geest van God in ons werkzaam is. Dit betekent echter niet dat wij zelf geen rol spelen. Als geestelijk dode mensen konden we niets bijdragen aan onze redding. Maar als we eenmaal gered zijn, zijn we geestelijk levend gemaakt en kunnen we God dienen. We zijn niet alleen passief in ons christelijk leven. Een Bijbeltekst die hier over spreekt is Filippenzen 2:12-13, “Werk aan uw eigen zaligheid met vrees en beven, want het is God, Die in u werkt zowel het willen als het werken, naar Zijn welbehagen.” Het is God die in ons werkt dat wij willen – dus dat is een directe verklaring dat onze goede keuzes het werk van de Heilige Geest zijn. Maar wij werken het uit. Wij zijn erbij betrokken. De Heilige Geest werkt in ons, zodat wij mogen leven naar Gods wil.
Slechte keuzes
Aan de andere kant, als we slechte keuzes maken, is dat natuurlijk niet vanwege de Heilige Geest. Jakobus 1:13-14 zegt: “Laat niemand zeggen, als hij verzocht wordt: Ik word door God verzocht. God immers kan niet verzocht worden met het kwade en Hijzelf verzoekt niemand. Maar ieder mens wordt verzocht, als hij door zijn eigen begeerte wordt meegesleurd en verlokt.”
Ook als we opnieuw geboren zijn en de Heilige Geest in ons woont, zijn er nog resten van de zonde die ons beïnvloeden. Het zijn onze eigen zondige verlangens die ons ertoe brengen verkeerde keuzes te maken. We moeten tegen die verlangens blijven vechten.
Schuld
Nu vraag je je misschien af: als we alleen goed kunnen doen als de Heilige Geest in ons werkt, waarom geeft God ons dan de schuld als we iets verkeerds doen? We kunnen toch niet anders? Hoewel wij zonder Gods inmenging wel ‘moeten’ zondigen, worden we daar niet toe gedwongen door God of door iets van buitenaf. Sterker nog, toen God de eerste mensen schiep, waren die wel degelijk in staat om het goede te doen. Het is ons eigen zondige hart dat ons verkeerde dingen laat doen. Daarom ligt de schuld voor onze fouten bij onszelf.
Jouw keuzes
Jouw keuzes maken een verschil.
Als je goede keuzes maakt, zul je groeien in je geloof en kennis van de Heere.
Als je slechte keuzes maakt, zal je geweten verharden en de vlam van de Heilige Geest in je leven gedoofd worden. Bid daarom dat de Heilige Geest je zal helpen een leven te leiden dat God eert. En doe je uiterste best om Hem te dienen. Hij is dat absoluut waard!