Waar gaat het boek Spreuken over?

Het boek Spreuken is wijsheidsliteratuur. Het is een verzameling spreuken, gezegdes en adviezen over alle levensterreinen. Die leren ons te leven op een manier die God eert.

Auteur

Het eerste vers van het boek noemt “de spreuken van Salomo, de zoon van David, de koning van Israel” (Spreuken 1:1). Deze Koning Salomo was beroemd om zijn wijsheid, die hem gegeven was door God: “Zie, Ik geef u een wijs en verstandig hart, zodat uws gelijke er vóór u niet geweest is , en uws gelijke na u niet zal opstaan” (1 Koningen 3:3-14, vergelijk 1 Koningen 4:29-34). Koning Salomo sprak 3000 spreuken uit en schreef ruim 1000 liederen (1 Koningen 4:32). Hij werd de “vader van de Joodse wijsheidsliteratuur”. Hoewel niet het hele boek Spreuken is geschreven door Salomo persoonlijk (verg. Spreuken 30:1; 31:1), is het boek aan hem opgedragen.

Doel van het boek

De introductie van het boek spreuken noemt dat het is geschreven met als doel:

Wie wijs is, zal horen en inzicht vermeerderen,
En wie verstandig is, zal wijze raad verwerven
Om een spreuk en een spreekwoord te begrijpen,
Woorden van wijzen en hun raadsels.
” (Spreuken 1:5-6)

Deze introductie maakt ook duidelijk wat de uiteindelijke bron van wijsheid is waar dit boek op gebaseerd is:

De vreze des Heeren is het beginsel van de kennis” (Spreuken 1:7).

De Heere geeft immers wijsheid,
Uit Zijn mond komen kennis en inzicht.
Hij houdt voor de oprechten wijsheid gereed,
Hij is een Schild voor hen die in oprechtheid hun weg gaan
” (Spreuken 2:6-7).

Deze “kennis” is niet alleen feitenkennis, maar omvat de vaardigheid deze kennis praktisch toe te passen. Het moet ons dagelijks leven richting geven.
Het boek Spreuken is speciaal bedoeld voor jonge mensen, die kunnen profiteren van de wijsheid van ouderen met meer levenservaring.

Genres in het boek

Het boek Spreuken omvat wat we normaal aanduiden met het woord “spreuk”: korte, wijze gezegdes over alle levensterreinen. Maar het bevat ook lessen van een vader aan zijn zoon om hem te adviseren, en gedichten van “Vrouwe Wijsheid”, de personificatie van de wijsheid. Aan het eind van het boek staan wijze woorden van Agur (Spreuken 30) en uitspraken van koning Lemuel over de ideale vrouw, die hijzelf leerde van zijn moeder (Spreuken 31).

Algemene regels

Spreuken zijn van zichzelf wijze gezegden, geen goddelijke beloften of profetieën. Deze korte gezegdes omvatten niet alle uitzonderingen op de “algemene regels” maar benoemen het algemene patroon, bijvoorbeeld “Een betrouwbaar man heeft talrijke zegeningen, maar wie erop aast om rijk te worden, zal niet voor onschuldig gehouden worden” (Spreuken 28:20). In het algemeen is dit hoe Gods goede wereld werkt en hierop moeten we ons gedrag baseren. Het toont ons grenzen die we niet moeten overschrijden. Maar we weten allemaal dat soms de goddelozen voorspoed hebben, terwijl de gelovigen lijden. De Bijbel ontkent dat niet; Psalm 73 en het boek Job gaan zelfs helemaal over dat thema. Maar het valt buiten het bestek van het boek Spreuken om deze afwijkingen te bespreken.

Het doel van dit boek is om je wijsheid te leren om een eervol leven te kunnen leiden dat God behaagt.

Deel artikel